Л.НЯМГЭРЭЛ: ГЭР БҮЛИЙН ХҮЧИРХИЙЛЛИЙН ШАЛТГААН НӨХЦӨЛИЙГ ТОДРУУЛАХ КРИМИНОЛОГИЙН СУДАЛГАА ЭХЛҮҮЛСЭН

Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах зөвлөл /ГХУСАЗ/-ийн ажлын албаны дарга Л.Нямгэрэлтэй ярилцлаа.

-Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хууль хэрэгжээд багагүй хугацаа өнгөрч байна. Танай ажлын албанаас ямар ажлуудыг зохион байгуулж байна вэ?

-Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга 2016 оны 12 дугаар сард батлагдаад, 2017 оны хоёрдугаар сарын 1-ээс хэрэгжиж эхэлсэн. Хууль батлагдан, хэрэгжиж эхэлсэнтэй холбоотойгоор 35 журам гарах ёстой. Хууль зүй, дотоод хэргийн, Эрүүл мэндийн, Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын, Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын сайдууд хамтарсан болон тус тусдаа журмууд гаргана. Одоогоор Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын дангаараа баталсан 10 гаруй журам хэрэгжиж эхэлж байна. Эдгээр журмаар Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулиар төрийн албан хаагчдын хүлээсэн чиг үүргийг нэлээн нарийн зохицуулж өгсөн. Үүнээс гадна хуульд заасны дагуу Түр хамгаалах байр ажиллуулж буй ТББ-уудыг магадлан итгэмжлэх зэрэг зарим зохицуулалтыг журмын дагуу хийнэ.

-Хуулийг хэрэгжүүлэхэд салбар хоорондын уялдаа холбоог зохицуулах үүргийг танай байгууллага хүлээж байгаа. Салбар хоорондын уялдаа холбоог зохицуулахад хэрхэн анхаарч байна вэ?

-ГХУССАЗ нь хуулиар салбар хоорондын ажлын уялдааг хангах, зохицуулалтыг хийх, хуулийн хэрэгжилтэд хяналт тавих үүргийг хүлээсэн. Үүнийхээ дагуу журмууд дээр голчлон ажиллаж байгаа. Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулиар үүрэг хүлээсэн ажилтнуудын ажлын байрны тодорхойлолтод хуульд заасан үүргийг нь оруулж өгөх ёстой. Үүн дээр хяналт тавьж байна. Зөвхөн төрийн, хууль сахиулах байгууллагуудын ажлын уялдаа холбоо гэхээс гадна ГХУССАЗ болон орон нутгийн салбар зөвлөлүүд, төрийн болон ТББ, иргэд, олон нийтийн уялдаа холбоог сайжруулах, гэр бүлийн хүчирхийллийн гэмт хэрэг гарахаас урьдчилан сэргийлэх ажилд гол анхаарлаа хандуулж ажиллана.

-Аливаа гэмт хэрэг үйлдэгдэхээс урьдчилан сэргийлэх ажил маш чухал. Гэр бүлийн хүчирхийллийн гэмт хэрэг үйлдэгдэхээс урьдчилан сэргийлэх ажилд хэрхэн анхаарах вэ?

-Хуулиар салбар хоорондын хамтын ажиллагааг нэлээн сайн зохицуулж өгсөн. Анхан шатанд цагдаа, нийгмийн ажилтан, өрхийн эмч нарыг хамруулсан Хамтарсан баг үйл ажиллагаа явуулах ёстой. Мөн Түр хамгаалах байрыг ажиллуулж буй ТББ-уудын хамтын ажиллагаа чухал. Дунд шатанд цагдаагийн байгууллага, Нэг цэгийн үйлчилгээний ажилтнууд, Засгийн газрын түвшинд бол ГХУССАЗ энэ хамтын ажиллагааг зохицуулж байгаа.

Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэхэд хамгийн түрүүнд ГХУССАЗ-ийн хийх ажил бол Хамтарсан багийн гишүүдийг чадавхжуулах, тэдний хамтын ажиллагааг жигдрүүлэх юм. Хамтарсан баг бол шинэ зүйл биш өмнө нь ажиллаж байсан. Харин одоогийн хуулиар хүлээсэн үүргийн дагуу анхан шатны үйлчилгээг гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн хохирогчид үзүүлэх ажлыг улс орон даяар зохион байгуулах ёстой. НҮБ-ын Хүн амын сантай хамтран хэрэгжүүлж байгаа Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх төслийн хүрээнд ирэх дөрөвдүгээр сард Хамтарсан багийн гишүүдэд зориулсан Үндэсний хэмжээний форумыг зохион байгуулахаар төлөвлөж байна. Гэмт хэрэгтэй тэмцэх, түүнээс урьдчилан сэргийлэхийн тулд бид тодорхой судалгаатай байх хэрэгтэй. Энэ нь хэдэн гэмт хэрэг гарсан, хэдэн хохирогч байна гэх тооноос илүүтэй шалтгаан нөхцөлийг тодруулах, тэрхүү хэрэг шалтгааныг хэрхэн арилгах вэ гэдэг юм. Үүн дээр шинжлэх ухааны үндэслэлтэй бодлого гаргаж, ажиллах хэрэгтэй. Гэр бүлийн хүчирхийллийн гэмт хэргийн шалтгаан нөхцөлийг тодруулах криминологийн судалгааг эхлүүлсэн. Тодорхой үр дүн гарах болов уу гэж бодож байна.

-Ямарваа хуулийг хэрэгжүүлэх, олон нийтэд үнэн бодит мэдээллийг хүргэхэд соён гэгээрүүлэх ажил чухал байдаг. Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулийг олон нийтэд ойлгомжтой, хүртээмжтэйгээр хүргэх ажлыг хэрхэн зохион байгуулж байна вэ?

-ГХУССАЗ-ийн хамгийн гол ажил бол хуулийг олон нийтэд сурталчлах, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр олон нийтийн мэдлэг, ойлголтыг нэмэгдүүлэх ажил байдаг. Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуульд ч мөн ийм чиг үүрэг хүлээсэн. Гэмт хэрэгтэй тэмцэхэд урьдчилан сэргийлэх ажил бол хамгийн эхний бөгөөд чухал хэсэг байдаг. Тиймээс гэр бүлийн хүчирхийлэл гэж юу вэ гэдэг ойлголтоосоо эхлээд бусад мэдээллийг олон нийтэд зөв өгөх, мэдлэгийг нь нэмэгдүүлэх, ТББ-ууд, хэвлэл мэдээллийн байгууллага, иргэд, олон нийтийг хамруулах зорилготой байна. Олон нийтийн дунд Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх сэдэвт шторкны уралдаан зарлаад, бүтээлүүдийг хүлээж авч байна. Хүмүүс энэ сэдвийг аль өнцгөөс нь харах вэ, ямар ойлголттой байгааг нь мэдэх нь чухал.

Олонх хэсэг нь гэр бүлийн хүчирхийлэл зөвхөн эхнэр, нөхөр хоорондын харилцаа, хохирогч нь эхнэр байдаг гэх мэт явцуу ойлголттойгоор өнөөдрийг хүрсэн. Харин Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулийн шинэчилсэн найргуулгад хуулиар хамгаалагдах хүрээг өргөн зохицуулж өгсөн. Хуульд гэр бүлийн хүчирхийлэл гэх асуудал тухайн гэр бүлийн бүх гишүүн, дундаасаа хүүхэдтэй гэр бүлийн харилцаатай байсан салсан эхнэр, нөхрүүд гээд өргөн хүрээг хамарч байгаа.

Мөн хажуу хаалганы цаана болж байгаа ямар нэгэн явдалд би хамаагүй мэтээр ойлгодог байсан бол төрийн байгууллагын ажилтнууд тэр тухай заавал мэдээлэх үүрэг хүлээсэн. Харин иргэд мэдээлэх эрхтэй. Мэдээлэл өгсөн иргэний аюулгүй байдлыг хамгаалах зохицуулалтыг ч хуульд тусгаж өгсөн. Гэр бүлийн хүчирхийллийн гэмт хэргийг мэдсэн хэн бүхэн цагдаагийн байгууллагад мэдээлэх ёстой. Хэрэв мэдээлээгүй бол тодорхой хэмжээний хариуцлага хүлээнэ.

Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэхэд иргэн бүрийн оролцоо чухал. Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлнэ гэдэг зөвхөн хууль сахиулах, цагдаагийн байгууллагын ажил биш. Олон нийтийн оролцоо их. Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулийг хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд хэрхэн сурталчлах вэ, оролцоо ямар байх вэ гэдэгт нэгдсэн сургалтыг энэ сардаа /2017 оны 3 дугаар сар/ багтаан зохион байгуулахаар төлөвлөж байна.