Миний нэр Г.Баялагмаа. Амьдралын минь зам мөрийг эргэн дурсахад нэг л үг үргэлж сэтгэлд хадаатай байдаг. Тэр бол аавын минь хэлсэн “Хүн хувцасгүй явна гэж байхгүй, хүнсгүй явна гэж байхгүй” гэсэн үг. Энэ үг миний сонголт, ирээдүй, мэргэжил, амьдралын философи болж, намайг өнөөдрийн энэ хүн болтол чиглүүлсэн юм" хэмээн Санхүү, ар талын албаны Хангамжийн хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн, цагдаагийн дэд хурандаа Г. Баялагмаа хэлсэн юм.

1994 онд би мөрөөдлөө тээн Техникийн их сургуульд оёдол, технологийн мэргэжлээр суралцсан. Хүмүүс мэргэжлээ санамсаргүй сонгодог байж магадгүй, харин миний мэргэжил бол миний сэтгэл, аавын минь итгэл хоёрын нийлбэр байсан. 1998 онд төгсөөд магистрт суралцахдаа би өөрийн хамгийн сайхан “бүтээл” болох анхны үрээ тээн төрүүлж, амьдралынхаа хамгийн халуун, хариуцлагатай үеийг даван туулсан. Нэг талд гэр бүл, нөгөө талд сургууль, ажил… Би сонголт хийхийг хүсээгүй, учир нь би хоёуланг нь чадна гэж өөртөө итгэсэн.
2000 онд би БХЯ-ны харьяа “Бөртэ” цэргийн оёдлын үйлдвэрт орсноор миний хөдөлмөрийн жинхэнэ гараа эхэлсэн. Анх удаа үйлдвэрлэл эрхэлсэн дэд захирлаар томилогдох үедээ би залуу, туршлага багатай байлаа. Гэхдээ сэтгэл байсан. Зүтгэл байсан. “Бөртэ” бол зүгээр нэг оёдлын газар биш, төрийн бүх байгууллагын дүрэмт хувцсыг урладаг нэр хүндтэй, 100 жилийн түүхтэй байгууллага. Тэнд би ажилласан зургаан жилийн турш зөвхөн оёж сураагүй, харин хариуцлага, манлайлал, хүний төлөө сэтгэх сэтгэлийг сурсан. Манай захирал Х.Батсайхан дарга хөдөлмөрч, манлайлагч, хүнийг хөгжүүлж чаддаг удирдагч байлаа. Тэр хүн өнөөдөр генерал болсон. Харин би түүний дэргэд мөр зэрэгцэн зүтгэж явсандаа өөрийгөө азтай гэж боддог. “Бөртэ” намайг зөвхөн ажилтнаас илүү удирдах сэтгэлтэй, урагш тэмүүлэх зорилготой хүн болгосон.

Гэвч амьдралд шинэ хаалга нээгддэг. 2007 онд Н.Энх-Амгалан хурандаа надад Санхүү, ар талын газрын ажил санал болгосноор миний амьдрал дахин эргэлээ. Цагдаа гэдэг өөр ертөнц. Шинэ дэг журам, хатуу шаардлага, сахилга бат. Тэр үед Н.Энх-Амгалан хурандаа бүр шууд хэлж билээ. “Энэ хүнийг офицер дамжаанд явуулах хэрэггүй. Шууд цолоо өгөөд ажилд нь оруул” гэв. Ингээд би 2007 оны 1-р сарын 19-нд цагдаагийн дэслэгч цолтой албанд орлоо.
Эхний үед үнэхээр амаргүй байсан. Шинэ систем, шинэ хамт олон, шинэ соёл. Дөнгөж орсон хүн болохоор зэмлүүлж, загнуулах үе бишгүй олон. Заримдаа уйлмаар санагдаж, заримдаа “би яг зөв газраа ирсэн үү?” гэж өөрөөсөө асуудаг байлаа. Гэвч бууж өгөхийг нэг ч удаа бодоогүй. Эхний хоёр, гурван жил би амралтын өдөр гэж юу байдгийг мартсан. Би ажиллаж л байсан. Хариуцсан ажлаа бүрэн ойлгож, гүйцэтгэлээрээ хүлээн зөвшөөрөгдөхийг хүссэн. Одоо эргээд харахад тэр он жилүүд миний хамгийн хүчирхэг суурь болж өгсөн байдаг.
Цагдаагийн байгууллагад ажиллах тусам би гэнэт нэг зүйлийг ойлгосон. Миний мэргэжил зүгээр нэг оёдол биш. Энэ бол алба хаагчийн нэр төр, бахархал, сахилга бат, эх оронч үзэлтэй шууд холбоотой зүйл. Би цэргээс эхлээд генерал хүртэл өмсөх бүх дүрэмт хувцсыг гардан оролцож хийдэг гэдэг бол үнэхээр ховор хувь тавилан. Материал, загвар, оёдол, тав тух, олон улсын чанар… бүгд дээр нь анхаарч ажиллах нь миний хариуцлага. Би дүрэмт хувцас урлаж байгаа биш, харин эх орныхоо алба хаагчдод итгэл, бахархалыг урладаг.

2013 онд бид гадаадад буюу Туркт хувцас үйлдвэрлүүлсэн. Гэвч хугацаандаа ирээгүй. Өвөл өнгөрч хавар болтлоо алба хаагчид шинэ хувцсаа авч чадаагүй. Тэр үед би маш их шаналсан. “Энэ хүмүүс миний ард итгэж байна. Би итгэлийг алдах ёсгүй" гэж өөртөө хэлсэн. Түүнээс хойш би нэг ч алба хаагчийг дутагдалтай байлгахгүй гэж тангарагласан.
Өнөөдөр би санхүү, ар талын албаны ахлах мэргэжилтнээр ажиллаж, дүрэмт хувцасны шинэчлэлийн гол багт ажиллаж байна. Материалын судалгаа, загварын шинэчлэл, чанарын хяналт… Би өглөө бүр ажилдаа очихдоо “Өнөөдөр би хэн нэгний бахархлыг бүтээнэ” гэж боддог. Энэ бол миний ажил биш, миний амьдралын утга учир.
Заримдаа алба хаагчдаасаа илүү санаа зовж, тэдний хувцсыг өөрийн хүүхдийн хувцас шиг хараад “энэ нь эвгүй байна, тэрийг нь сайжруулмаар байна” гэж бодож шөнөжин унтаж чадахгүй үе олон байсан. Би энэ албаныхаа ээж шиг санагддаг. Аливаа асуудлыг хараад зүгээр өнгөрч чаддаггүй. Хүмүүс намайг “чи хэт их санаа зовдог” гэдэг. 

Миний ард нэг чимээгүй баатар бий. Тэр бол гэр бүл минь. Төрийн алба цаг наргүй, завгүй, дуудагдвал шөнө ч дуудуулдаг. Гэвч миний гэр бүл намайг ойлгож, дэмжиж, итгэж өгсөн учраас би өнөөдөр энэ албандаа зүтгэсээр байна. Тэдний дэмжлэг бол миний эрч хүч.
Амьдралынхаа туршид би олон зүйлийг хийсэн. Гэхдээ нэг мөрөөдөл одоо хүртэл зүрхний гүнд минь унтарч байгаагүй. Би нэг өдөр ном бичнэ. Цагдаагийн дүрэмт хувцасны түүх, хөгжил, утга учир, залуу үед дамжуулах мэдлэг, бахархлыг бүхэлд нь багтаасан ном. Анхны 15-ны хувцаснаас эхлээд өнөөдрийн олон улсын хэмжээнд нийцсэн дүрэмт хувцас хүртэл хэрхэн өөрчлөгдсөнийг, түүний цаана ямар хүмүүс, ямар сэтгэл шингэснийг бичнэ гэж боддог /инээв/.
Харин залуу үеийнхэндээ би нэг л зүйлийг хэлмээр байдаг. “Цол дагаж бяр" гэдэгдээ гэхдээ цол зүүж байна гэдэг бол хариуцлага, сэтгэл, чадвар, хүнлэг байдал. Цол өндөр байх тусам хүн чанар, хариуцлага нь түүнээс ч өндөр байх ёстой. Ийм л хүн бий болоосой гэж хүсдэг.