Хууль зүй, дотоод хэргийн яамнаас уламжлал болгон зохион байгуулдаг “Хууль төрөхийн өмнө” сэдэвт хэлэлцүүлэг өнөөдөр боллоо. Хэлэлцүүлгээр Цагдаагийн албаны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хэлэлцэж, салбарынхны санал бодлыг сонсов.

Хэлэлцүүлгийг нээж, ХЗДХ-ийн Төрийн нарийн бичгийн дарга Г.Баясгалан үг хэлж, ХЗДХЯ-ны Хууль зүйн бодлогын газрын дарга П.Сайнзориг “Цагдаагийн албаны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн үзэл баримтлал”, тус яамны ахлах мэргэжилтэн Я.Жавхлан “Цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагааны шинэчлэл”, ХСИС-ийн Цагдаагийн сургуулийн цагдаа судлалын тэнхмийн эрхлэгч Ю.Бадамханд “Цагдаагийн албан хаагчийн нийгмийн баталгааны шинэтгэл”, Хошууч генерал Б.Пүрэв “Цагдаагийн албаны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл, 1993 оны Цагдаагийн байгууллагын тухай хуулийн зарим зохицуулалтын харьцуулалт” сэдвээр илтгэл тавьсан юм.

П.САЙНЗОРИГ: МОНГОЛ УЛСЫН ИРГЭД ТАЙВАН АМГАЛАН, ЭМХ ЦЭГЦТЭЙ НИЙГЭМД АМЬДРАХ ЭРХ ЗҮЙН БАТАЛГААГ ХАНГАНА

/ХЗДХЯ-ны Хууль зүйн бодлогын газрын дарга/

Цагдаагийн албаны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг ХЗДХЯ-аас боловсруулж УИХ-д өргөн барьсан. Хуулийн шинэчилсэн найруулгыг яагаад боловсруулах болов гэхээр, 2013 онд батлагдсан хууль 2014 оны нэгдүгээр сарын нэгнээс хэрэгжиж эхэлсэн боловч тодорхой хүндрэл, бэрхшээлтэй байсан учраас үүнийг шийдвэрлэхийн тулд боловсруулсан. Цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаа, алба хаагчдын нийгмийн баталгаа, эрх зүйн байдалтай холбоотой харилцааг тухайлсан хуулиар зохицуулна гэж заасан байдаг. Гэсэн ч эдгээр хууль өнөөдрийг хүртэл батлагдаж мөрдөгдөөгүй учир цагдаагийн байгууллагын алба хаагчтай холбоотой эрх зүйн орчин тодорхойгүй болсон.

-Шинэ хуулийн төсөлд ямар өөрчлөлт орж байгаа вэ?

-Мэдээж, цагдаагийн байгууллагыг тогтвор суурьшилтай байлгах, байгууллагын соёл, үнэт зүйл, түүхэн уламжлалыг авч явах, иргэддээ ойртсон үйлчилгээ үзүүлэх, гэмт хэрэг, зөрчлөөс сэргийлэх, олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах, хууль сахиулах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх ажиллагааг оновчтой, үр дүнтэй зохион байгуулахад чиглэгдэж байгаа. Цагдаагийн алба хаагчийн өдөр тутамдаа гүйцэтгэж байгаа чиг үүргийг хэрхэн, ямар үндэслэлээр явуулахыг нарийн зохицуулсан. Тухайлбал, иргэдэд хэрхэн шаардлага тавих вэ, тээврийн хэрэгслийг хэрхэн шалгах вэ, тайлбар авахдаа яах вэ гэхчилэн өдөр тутамд гүйцэтгэдэг ажиллагаануудыг хуульчилан баталгаажуулж өгч байна гэсэн үг. Энэ нь иргэдийн эрх чөлөөг үндэслэлгүйгээр хязгаарлахаас сэргийлж, цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагааг иргэдэд ойртуулж өгч байгаа юм.

-Энэ үед Дотоодын цэргийн тухай хуулийг мөн ярьж байгаа, хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барьсан шүү дээ.

-Цагдаагийн албаны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгатай уялдуулаад, нөгөө талаас төрөөс баримтлах бодлогын бичиг баримтууд дээр дотоодын цэргийн асуудал хөндөгдсөн. Энэ хүрээнд хуулийг боловсруулж, Дотоодын цэргийг дахин байгуулах шаардлагатай гэж үзсэн. Хэрэгцээ, шаардлагатай уялдуулахаас гадна бусад орны туршлагаас авч үзсэн. Улс орны аюулгүй байдал, дотоодын цэргийн чиг үүргийг хэрэгжүүлдэг байгууллага байх ёстой юм байна гэж бодлогын хүрээнд үзсэн. Онц чухал объектыг хамгаалах, цагдаагийн байгууллагын хүч хүрэлцэхгүй болсон үед туслах зэрэг үүргийг гүйцэтгэж ажиллана. Мөн дотоодын цэрэг нь цагдаагийн байгууллагыг бэхжүүлэх боловсон хүчнийг бэлтгэх суурь бааз болж байсан байдаг. Энэ бүгдийг харж үзээд Дотоодын цэргийг дахин байгуулахаар болж, хуулийн төслийг боловсруулан УИХ-д өргөн барьсан.

-Эдгээр хууль батлагдсанаар иргэдэд ямар ач холбогдолтой вэ?

-Эдгээр хууль нь зөвхөн цагдаагийн байгууллага, алба хаагчдад хамааралтай биш. Монгол Улсын хэмжээнд гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, олон нийтийн аюулгүй байдал, нийгмийн хэв журмыг сахиулахад тодорхой дэвшил авчирна. Монгол Улсын иргэд тайван амгалан, эмх цэгцтэй нийгэмд амьдрах эрх зүйн баталгааг хангана.

Ч.АМАРБОЛД: ЦАГДААГИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН ДАРГЫГ ХУГАЦААТАЙГААР ТОМИЛДОГ БОЛОХ ХЭРЭГТЭЙ

/ЦЕГ-ын дарга асан, хошууч генерал/

-1993 онд батлагдан хэрэгжиж байсан Цагдаагийн албаны тухай хууль Монголын нөхцөлд нэлээн сайн ургасан, хэрэгжүүлэх үйл явц нь сайн үр дүнд хүрсэн, Монголын цагдаагийн байгууллага бие даасан байгууллага болж нийгэмд аюулгүй байдлыг хангах, гэмт хэрэгтэй тэмцэх, хэв журам сахиулах ажилд үр дүн гарсан, иргэдийг аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлсэн, алба хаагчдын нийгмийн баталгааг хангасан байсан. Хэрэгжилт нь ч хэвийн явж байсан. Гэтэл өөрчлөх шаадлага байна гээд 2012 оноос хойш завсар гаргачихлаа. Үүнээс болж цагдаагийн албанд үйл ажиллагааны болон бодлогын завсардал, гажилт үүссэн гэж би хөндлөнгөөс харж байгаа. Гэхдээ Монголын төр үүнийг ойлгоод ХЗДХЯ боловсруулж, цагдаагийн байгууллага оролцоод хуулийн төсөл боловсруулан, өнөөдөр хэлэлцүүлэг зохион байгуулж байна. Энэ удаа шинэчилэн найруулсан хуулийн төсөл өмнөхийг /2013 онд батлагдсан Цагдаагийн албаны тухай хууль/ бодоход амьдралд ойр, хэрэгжиж болмоор заалттай, аятайхан хууль болжээ гэж үзэж байна. Гэхдээ зарчмын саналууд бас байна, үүнийгээ хэлэлцүүлэг дээр хэлнэ.

Тухайлбал, Цагдаагийн байгууллагын даргыг Хууль зүйн сайд, Ерөнхий сайдын санал болгосноор чөлөөлж, томилно гэж байна. Үүнд тодорхой хугацаа тавьж өөрчилмөөр байна. Цагдаагийн дарга өөрлөгдлөө гэхэд хувь хүний хувьд бол солигдож л байдаг. Харин цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаанд хортой, үр дүн муутай болдог. Хэрэгжиж байсан үйл ажиллагааг тасалдуулж, доор байгаа бүрэлдэхүүнийг бужигнуулдаг. Алба хаагчид албандаа итгэлгүй болдог зэрэг сөрөг талтай. Тиймээс цагдаагийн байгууллагын даргыг 5-6 жилээр буюу сонгуулийн хугацаа давхцахгүй байхаар томилж, чөлөөлдөг байвал байгууллага тогтвортой болох болов уу гэсэн бодол байгаа юм.

Хоёрдугаарт, удирдлагын үйл ажиллагааны зарчим дээр нэгдмэл удирдлагыг орон нутгийн удирдлагатай хослуулна гэдэг нь манайх шиг сум, дүүрэг, аймаг бүрт цагдаагийн нэгжтэй газарт их тохиромжтой байдаг. Хамтарч удирдаж, хэрэгжүүлж, дэмжиж тусалдаг зарчим Монголын амьдралд тохирсон байсан. Үүнийгээ цаашид авч явах нь зүйтэй байх гэж сэтгэж байна.

Мөн энд тэнд олон нийтийг хамарсан эмх замбараагүй явдал гардаг боллоо. Энэ үед эмх замбараагүй байдал бий болсон үед цагдаагийн байгууллагын ажлыг энэ хуульдаа ингэж ажиллана, тийм үүрэг гүйцэтгэнэ гээд маш тодорхой заагаад өгчих хэрэгтэй.