"ЦАГДАА ИХЭМСЭГ БИШ ЭРХЭМСЭГ БАЙГ" НОМ ХЭВЛЭГДЭН ГАРЛАА

Алба хаагч та бүхэнд ЦЕГ-ын Хэвлэл  мэдээллийн төвөөс бэлтгэн гаргасан "ЦАГДАА  ИХЭМСЭГ БИШ ЭРХЭМСЭГ БАЙГ" номыг хүргэж байна. Монголын сэтгүүл зүйн  бүтээлийн сан хөмрөгт хувь нэмрээ оруулсан энэхүү бүтээлд бидний тухай энэ цаг үеийн бичгийн мэргэд, уран үгийн дархлаачдын цав цагаан гантиг дээр алтаар сийлэх мэт үлдээсэн мэргэн үгс энд бий.
 Яг нарийндаа төрийн хар хүн эрхэм хүндэтгэлт цагдаа нар маань  ийм дүнжгэр, ийм гоё тансаг, ийм онч мэргэн үгийг тэр бүр сонсож явсан болов уу?  гэж өөрийн эрхгүй  бодогдлоо.  Яагаад гэхлээр төрийн чанд үг, даалгаврыг хүрэл мэт зүрхэндээ хүлээн авч байсан уу? гэхээс элэг зүрх уясан, арай эевэрүү зөөлөн талаас нь тэр болгон дуулаа ч үгүй байж болох юм.
        Энэ цаг үеийн ур ухааныг дархлаач их найрагчид, их соён гэгээрүүлэгчид болох их хамба С.Чойжамц гуай, бурханч лам Г.Пүрэвбат дахин давтагдашгүйгээр  эх хэлнийхээ үгийн ид шидийг эзэгнэгч Т.Галсан гуай, Ш.Сүрэнжав гуай, Б.Лхагвасүрэн гуай нарын үг цагдаа та бүхнийг ургахын улаан нарнаар урмыг тань сэргээж,  улайран шингэж байгаа нарнаар урамтай сайхнаар халуу дүүгсэн гэртээ их зам мөрийг чинь тэгшилнэ гэдэгт  бүрэн найдаж байна.
        Та нартаа зориулж, ийм үгийг хэлэхсэн гэж бодож явсан ч өдөөж хатгаж харилцахгүй бол  яахан цээжний гүнээс өөрөө гараад ирэх билээ. Энэ эрхмүүд зүрхний ховдолдоо  олон жилээр хадгалж, тээж явсан хэлэх ёстой үгээ хэлжээ. Хүч түрээгүй, их гашилтал бодож бясалгаагүй, зүгээр л зөнгөөрөө урсаж гарсн үг байв.  Цагдаагаа хайрладаг, өрөвддөг, итгэдэг үгсүүд ил гарчээ. Эн үгс өвлийн цанатай хүйтэн чулуу гудамжинд, гэрэлгүй харанхуй булан тохойд, хаа холын сүүдэр хүүшилсэн хад чулуу, аглаг хөвчид, амь эрссэн аймшигт дуудлаганд, шүдээ хавирах хүн араатны өмнө дуулдан сонсдох болтугай. Эр зориг нэмж, итгэл хүчийг тань дэврүүлж, энэрэнгүй халуунаар зүрхнийг тань төөнөх болтугай.

        Номын алтан хуудсанд бийр бэхэсийн  дээд хийморьлогоор бүтсэн үгс бүр нь хатуу ган дээгүүр алтаар цувьсан мэд надад санагдав. Энэ халуун  бүлээн, эрмэг цоглог, үнэн үгсүүд хойно хойноосоо  цувралдсаар тэртэ баруун хязгаарын сумын баг, алсын алс говийн бөглүү сумын цагдаагийн өрөөнд өртөөлчилсөөр очих болтугай. Төрийн цагдаа та нар минь төмөр зүрхтэн биш, хүйтэн төмрөөр үргэл жгараа хайруулж явах заяатай бишээ. Өөрийгөө мартаж, өрөөлийг аврахаар тангараг өргөсөн эгэл аавын хүү, энхрийн ээжийн охид. Төр хатуудаа  зарж байгаа юм бол халуун хайраа үргэлж илгээж байх учиртай...Төрийн гүн мэдрэмж, төрийн ухаан гэж бий. Төрийн мэдрэхүйд хичлчин, цагдаа хоёр хамгийн түрүүнд өртөх ёстой гэж би боддог.

Гудамжны хог шавхайг хуу арчиж цэвэрлэх адил төрийн гялалзсан баатарлаг, эрхэмсэг цагдаа таны явж өнгөрсөн газар бүхэнд нийгмийн хог шаар, бузар булай бүхэн цэвэрлэгдэж, түүний ард нь халуун инээмсэглэл, хайр эвийлэл, дуу хуур үлдэж байхыг би зөгнөж байна. Тийм соёлт , эрүүл чийрэг, итгэлцсэн, ёс зүйт төр ирэхдээ нэг ирнэ. Тиймээс өчүүхэн зохиолч би бээр “Булай бүхнийг хуулиар биш, ёсзүйгээр зохицуулах цаг ирнэ” гэж нэгэнтээ бичиж үлдээсэн. Зохиолч яруу найрагч бүхэн энэ номонд үндсэндээ санууштай хоёрхон үгийг сийлэх мэт үлдээснийг анзаараарай. Эрдэмжих, харилцаа гэсэн хоёр үг. Гэвч өнөөгийн цагдаа өнгөлөг, сүрдэм бахархам болсон. Гоё дүрэмт хувцастай цагдаа гоё алхаж явах нь сайхан болсон. Буадтай адил англиар ус цас шиг ярьж, самбарт дээд тоог гялалзтал бодож, цахим ертөнцийн сүлжээгээр чөлөөтэй “тэнүүчилдэг” дуу хуур цалгиулж, шүлэг зохиол урсгаж, спортоор дэлхийг чимж явнаа. Энэ ташаагүй үнэн.

Өчүүхэн би бээр эрхэмсэг төрийн цагдаа Танаа гурван БАЙ-г хэлээд өмнөтгөлөө өндөрлөе.
Нэгд: Авралын элч болж БАЙ
Хоёрт: Өршөөж чаддаг БАЙ
Гурав: Хүндэлж чаддаг БАЙ

Нуруугаа харуулж үзээгүй төррийн цагдаадаа Монгол төр мүлдэт нүүрээ харуулах болтугай. Энх амгалангийн дууг хамтаараа дуулах шиг сайхан зүйл юу байх билээ. Тэнгэр мэт уужим, газар мэт ивээлт, гал мэт цоглогийг ерөөе.

МУСГЗ, Д.Нацагдоржийн болон С.Буяннэмэхийн нэрэмжит шагналт зохиолч До.Цэнджав